Đất đỏ bazan Tây Nguyên nghe “màu mỡ” — với cà phê. Với móng nhà, bazan là một họ đất, không phải một sức chịu. Có chỗ phong hóa dày, có chỗ đá nông, có chỗ lún không đều khi mưa tháng 5–10. Đơn giá móng/m² trên mạng không thay khảo sát. Gia chủ đừng nghe “đất đỏ thì móng rẻ” rồi khoán miệng cho thợ.
Bazan khác đất yếu đồng bằng
Đồng bằng hay móng cọc vì sét, mực nước. Cao nguyên bazan nhiều khi móng đơn, móng băng đủ — nếu khảo sát đúng. Cũng có nhà đội móng vì gặp đá, vì dốc, vì nước chảy tập trung mùa mưa. “Đất đỏ thì móng rẻ” là câu sai, vì hố đào thử mới nói. Gia chủ so nhà bên không được: hai lô sát nhau vẫn khác tầng phong hóa.
Việc làm trước khi đào
Đo cao độ lô, hướng thoát nước mưa, nhà hàng xóm — nước chảy đi đâu mùa mưa quyết định cốt nền. Hố khảo sát hoặc ít nhất đào thử. Bản vẽ móng theo địa chất, không copy nhà bên. Nghiệm thu hố móng: đáy sạch, không đọng bùn mưa Kon Tum, kích thước đúng — rồi mới buộc thép. Gia chủ đứng hố ký biên bản, không khen miệng cho kịp ca bồn.
Mùa mưa đào móng
Tháng mưa Tây Nguyên: hố ngập, thành sạt, bê tông yếu nếu đổ khi đọng nước. Nhật ký phải ghi ngày mưa, không đổ cho kịp tiến độ. Minh Thư nghiệm thu móng như mốc thanh toán — không lấp khi chưa ký. Gia chủ hỏi biện pháp bơm và che hố, đừng chỉ hỏi “tháng 8 đào được không”.
Xây nhà trên đất bazan Kon Tum, Đắk Hà, rẫy lân cận: khảo sát tại chỗ. Chi tiết nghiệm thu móng trên trang thi công trọn gói. Đừng đào trước khi có phép và bản vẽ móng. Gia chủ mang sổ và ảnh lô dốc, nếu có, để buổi đầu nói được hướng thoát nước.